شرلوک هولمز نام یک کاراگاه خصوصی و شخصیتی داستانی است که (بر اساس داستانها) متولد یورکشایر انگلستان و در اواخر قرن ۱۹ و آغاز قرن ۲۰ فعالیت می کرده است. شخصیت داستانی شرلوک هولمز نخستین بار در سال ۱۸۸۷م توسط نویسنده و پزشک اسکاتلندی سر آرتور کانن دویل ساخته و پرداخته شد و در کتاب هامطرح شد.


نام او را در ترجمه های فارسی اغلب «شرلوک هولمز» یا «شرلوک هلمز» نوشته اند. کریم امامی، مترجم برجسته و مترجم «ماجراهای شرلوک هولمز؛ کارآگاه خصوصی»، ضبط صحیح نام وی در زبان فارسی را «شِرلاک هومز» ذکر کرده است.


زندگینامه
معروفیت هولمز به خاطر قدرت استثایی او در مشاهده جزئیات و استنتاج منطقی بر اساس آن است، قدرتی که وی را بدون شک معروفترین کارآگاه تخیلی جهان و یکی از مشهورترین مخلوقات داستانی همه اعصار ساخته است و علاوه بر همراه همیشگی او «دکتر واتسن» و ماموران اسکاتلندیارد خواننده را نیز به حیرت وا می دارد. شرلوک هولمز در داستان های اصلی هیچگاه خود را کاراگاه خصوصی نخوانده، بلکه به عنوان مشاور جنایی بسنده کرده است.

شرلوک هولمز، در روز ششم ژانویه ۱۸۵۴ در روستایی به نام مایکرافت (که اتفاقا نام برادر بزرگ تر وی نیز هست) در ایالت یورکشایر به دنیا می آید. وقتی بزرگ می شود به دانشگاه آکسفورد می رود و اولین معمای جنایی خود را (به نام راز کشتی گلوریا اسکات) در ۲۰ سالگی حل می کند. وی پس از گذراندن تحصیلات دانشگاه و فارغ التحصیل شدن تصمیم می گیرد به عنوان یک کارآگاه خصوصی به کار بپردازد و خدمات خود را به مراجعینش ارائه دهد که همین مشغله اصلی و منبع تامین معاش وی در بیست وسه سال بعد می گردد. شرلوک هولمز، در داستان «اتود در قرمز لاکی» با واتسن آشنا می شود و هر دو باهم، در خانه ای به شماره پلاک ۲۲۱ب واقع در خیابان «بیکر»، ساکن می شوند. بیشتر داستان های شرلوک هولمز، از زبان دکتر واتسن، بازگو می شوند و نویسنده از شیوه مقابله کردن هوش و ذکاوت تیز هولمز در برابر قوه هوش ضعیفتر واتسن، بهره جسته و به این طریق برتری فکری کارآگاه مشهور را بهتر نشان می دهد.

کارآگاه «لسترید (یا لستراد)» و «گرگسن» از اسکاتلندیارد، هرگاه راه اشتباهی را، در حل مسائل می روند به شرلوک هولمز مراجعه می کنند و معمولاً او مسیر درست را به آنان نشان می دهد.

بزرگ ترین دشمن او پروفسور جیمز موریارتی شریر بود که به دست هولمز نابود شد.

ترجمه ها
از مجموعه داستان های شرلوک هولمز، ترجمه های زیادی به زبان فارسی انجام شده است که شاخص ترین آنها را می توان ترجمه های کریم امامی که در چهار جلد در مجموعهٔ کتابهای سیاه از سوی انتشارات طرح نو منتشر شده است، دانست. همچنین مژده دقیقی نیز داستان های بلند شرلوک هولمز شامل: «اتود در قرمز لاکی»، «نشانه چهار»، «درنده باسکرویل»، «دره وحشت»، «جعبه مقوایی» و «حلقه سرخ» را ترجمه و توسط انتشارات کارآگاه وابسته به نشر هرمس به چاپ رسانده است.

فهرست کتاب ها و داستان ها :

داستان های بلند
«تحقیقی در اسکارلت»
«نشانه چهار»
«درنده باسکرویل»
«دره وحشت»

مجموعه داستان های کوتاه :
«ماجراهای شرلوک هولمز»
«خاطرات شرلوک هولمز»
«بازگشت شرلوک هولمز»
«آخرین تعظیم»
«پرونده های شرلوک هولمز»
«ماجرای باند موشته»

اقتباس های ادبی :

پس از مرگ سر آرتور کانن دویل، نویسندگان متعددی سعی کردند راه وی را ادامه دهند و داستان های شرلوک هولمز بنویسند. از جمله ی این نویسندگان، پسر نویسنده ی اصلی، یعنی آدریان کانن دویل بود که به همراه جان دیکسون کار(از نویسندگان شهیر داستان کاراگاهی)مجموعه ای را تحت عنوان شاهکارهای شرلوک هولمز به چاپ رساند. این مجموعه به همراه آثار اقتباسی دیگری از نیکلاس مه یر توسط رامین آذر بهرام به فارسی ترجمه شده است. همچنین کتاب «شرلوک هولمز خانه ابریشمی» به عنوان اولین رمان اقتباسی شرلوک هولمز نوشته ی آنتونی هوروویتس به ترجمه ی مریم رفیعی در انتشارات ایران بان منتشر شده است در کنار این ها داستان کوتاه «شرلوک هولمز در مزاحمت اسرار آمیز جان وینسنت هاردن» نوشته ی دان آندریاکو به ترجمه ی نوید فرخی توسط انتشارات MX Publishing(ناشر داستان های اقتباسی شرلوک هولمز) به زبان فارسی ترجمه شده است.

تلویزیون

از اوایل دهه ۷۰ شمسی شبکه های مختلف صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران اقدام به پخش مجموعه های شرلوک هولمز تولید تلویزیون گرانادا کرده اند. در این مجموعه جرمی برت بازیگر فقید انگلیسی در نقش هولمز و دیوید برک و ادوارد هاردویک به ترتیب در نقش دکتر واتسن ایفای نقش کرده اند (دیوید برک فقط در سری اول حضور دارد). تهیه کنندگی این مجموعه ها را عمدتاً جان هاوکسورث انجام داده است. این مجموعه ها به صورت متناوب از تلویزیون پخش شده است و یکی از علل اصلی آشنایی توده مردم ایران با شخصیت شرلوک هولمز و دکتر واتسن بوده است. حتی افرادی که کتاب های او را نخوانده اند و نمی دانند نویسنده داستهانهای شرلوک هولمز چه کسی بوده است و چه بسا اصلاً اطلاع نداشته باشند که شرلوک هولمز یک شخصیت داستانی است، به دلیل پخش این مجموعه ها با وی و کارهایش آشنایی پیدا کرده اند. و گرایش عام مردم ایران به سمت رسانه های شفاهی تا خواندن کتاب نیز در این امر (شناخت وی از طریق سریال هایش) بی تاثیر نبوده است. البته این مجموعه ها (به مانند سایر اقتباس های سینمایی و تلویزیونی) هیچ گاه نمونه اصیل رخدادهای داستانهای اصلی نبوده اند. همچنین در سال های اخیر سریال شرلوک ساخت بی بی سی و سینمایی شرلوک هولمز ساخت هالیوود از شبکه های سیمای ایران پخش شده اند.

بهرام زند به شرلوک هلمز زندگی بخشید

بهرام زند که به صورت حرفه یی از سال 1344 کار دوبله را آغاز کرده است از سال 1358 به عنوان مدیر دوبلاژ فعالیت می کند. او سریال های ایرانی و مجموعه های خارجی پرمخاطبی چون «جنگجویان کوهستان»، «ناوارو» و «شرلوک هلمز» را دوبله کرده است. صدای بهرام زند بر شخصیت اصلی مجموعه «شرلوک هلمز» بر جذابیت و ماندگاری آن افزوده است. این سریال خارجی که اوایل دهه 70 دوبله شده، نخستین بار از شبکه اول سیما پخش شد و تا امروز چندین بار تکرار شده است و این روزها شبکه سه سیما مجدداً پخش آن را آغاز کرده است. دوبله «شرلوک هلمز» به گونه یی بود که انجمن دوستداران شرلوک هلمز از انگلستان با ارسال کتاب هایی از بهرام زند تقدیر کردند. به انگیزه پخش «شرلوک هلمز» با بهرام زند درباره دوبله این سریال به گفت وگو نشسته ایم که حاصل آن شرح روند صداپیشگی این مجموعه خارجی است.

چطور شد که دوبله سری اول «شرلوک هلمز» را شما انجام دادید، اما دوبله سری دوم به جلال مقامی سپرده شد، و سری های بعد را مجدداً شما دوبله کردید؟

سر یکی از سریال های شبکه دو، دلخوری بین من و یکی از مدیران وقت این شبکه به وجود آمد . همزمان با این اتفاق، سری دوم «شرلوک هلمز» هم به جای شبکه اول به شبکه دو سیما رفت. مدیر وقت از این فرصت استفاده کرد و دوبله «شرلوک هلمز»را به مدیر دوبلاژ دیگری )جلال مقامی( سپرد.

سری سوم این مجموعه هم به شبکه دو سیما رفت. اما از من خواستند که این سری را دوبله کنم. من هم پس از تعیین شرایطی )چون دوبله در استودیوی خارج از صدا و سیما و پرداخت دستمزدی معادل دستمزدهای دوبله فیلم های سینمایی به گروه گویندگان(، این کار را پذیرفتم. بعداً آقای مقامی ناراحت شدند و جالب این که من ایشان را دلداری می دادم. البته آقای مقامی هم این مجموعه را خوب دوبله کرده بودند.

دوبله «شرلوک هلمز» به گونه یی بود که انجمن دوستداران شرلوک هلمز از انگلستان با ارسال کتاب هایی از من تقدیر کردند، ولی در سازمان صدا و سیما با من چنین رفتاری نشد.

ناگفته نماند زمانی که سریال «روشن تر از خاموشی» را برای شبکه اول دوبله می کردم، سری جدید مجموعه «ناوارو» خریداری شد. من به علت آن که درگیر سریال«روشن تر از خاموشی» بودم، دوبله این سری از «ناوارو» را نپذیرفتم. اما مدیر وقت شبکه اول زیر بار نرفتند و به من گفتند که اگر نمی توانی مدیر دوبلاژ این سریال باشی، به انتخاب خودت این مسوولیت را به فرد دیگری بسپار. ولی به جای شخصیت ناوارو حتماً خودت صحبت کن. من هم چنین کردم.

اکنون که سال ها از دوبله «شرلوک هلمز» می گذرد، با دیدن دوباره این سریال متوجه تغییر صدای شما نسبت به گذشته می شویم، خودتان هم این نظر را دارید؟

صدا در طول زمان، پخته تر، بم تر و خش دارتر می شود. البته شاید اگر اکنون دوباره بخواهم به جای «جرمی برت» در نقش شرلوک هلمز صحبت کنم، باز هم صدایم مشابه قبل شود. این مساله بستگی به نقش دارد. به عنوان نمونه در فیلم «شاه آرتور» که عید 85 پخش شد، به جای قهرمان جوانی صحبت کردم و فکر می کنم قابل قبول بود یا در سال جاری به جای نقش سرگرد فتاحی در «مدار صفر درجه» حرف زده ام. نوع گویش بستگی به رل دارد. به عنوان مثال جرمی برت، )ایفاگر نقش شرلوک هلمز( گوینده را وادار می کند که تبدیل به شخصیت هلمز شود.

آیا روی ادای برخی از واژه ها چون «خب» برای آن که به شاخصه های دوبله شخصیت هلمز تبدیل شود، کار کرده بودید؟

نه. نوع بازی و حرف زدن «برت» این گونه گویش را ایجاب می کرد. آن قدر نوع صحبت کردن او برایم جالب بود که بارها مجموعه را به زبان اصلی می دیدم و از نوع بیان او ایده می گرفتم و با همان لحن به جایش صحبت می کردم. البته دیگران آن طوری که بلد بودند، به جای برت حرف زدند، ولی من چنین نکردم. بلکه تلاش کردم، یاد بگیرم که چگونه به جای این بازیگر صحبت کنم.

یادم می آید که در یکی از قسمت ها، او روی صندلی نشسته بود و فردی کفشش را واکس می زد. او ملودی را می گرفت و اجرا می کرد تا از طریق آن مطلبی را کشف کند. انجام این عمل بسیار سخت بود، اما «برت» بسیار هنرمندانه در این صحنه عمل کرد. من هم سعی کردم در دوبله، این کیفیت را حفظ کنم.

پس از بازی «برت»)ایفاگر شرلوک هلمز( ایده می گرفتید؟

بله. «برت» با لحن به خصوصی صحبت می کرد. برخی مواقع واژگان را بسیار تند و در بعضی اوقات دیگر کلمات را کشدار بیان می کرد. من نیز تلاش می کردم به همین شیوه عمل کنم.

با توجه به آن که بحث ایده گرفتن دوبلور از صدا و نحوه اجرای بازیگر را مطرح کردید، چقدر لازم است که صدای گوینده شبیه صدای بازیگر باشد؟

صدا باید بر اساس نقش و چهره بازیگر در آن اثر انتخاب شود. انتخاب صدای درست، یکی از رموز کار دوبله است.


بهرام زند در سال ۱۳۲۳ در تهران به دنیا آمد. وی فعالیت دوبله را از سال ۱۳۴۴ آغاز کرد و از سال ۱۳۵۸، به عنوان مدیر دوبلاژ نیز فعالیت دارد.

وی هم چنین در سال ۱۳۶۲ با بازی در فیلم میرزا کوچک خان، بازیگری را تجربه کرد.











منبع گفتگو سایت اعتماد. منبع بیوگرافی یا زندگی نامه ویکی پدیا